recenzja

„Dziecko szczęścia”. Recenzja książki

dziecko szczescia, recenzja ksiązki

Opowieści z drugiej wojny światowej, jej wydarzeń i konsekwencji, będą żyć tak długo jak ich świadkowie i pamięć o nich. Dlatego tak ważne jest, by spisywać to, co ludzie tamtych lat przeżyli, na kartach kolejnych książek, a nie tylko pamiętników schowanych w szufladach biurek.

II wojna światowa

Dziś, choć o wojnie tak wiele się słyszy i tak bardzo czuje się jej bliskość, ciężko uwierzyć w to, co działo się w pierwszej połowie XX wieku. Jednak wojna to nie tylko krwawe działania na frontach Europy, to także historie ludzi wywiezionych, uwięzionych, przeznaczonych do „innych” celów. Barbara Paciorkiewicz, autorka „Dziecka szczęścia”, wielokrotnie wspomina na kartach tej książki, że dla niej wojna wcale nie skończyła się z chwilą, gdy Niemcy się poddały. Jej osobisty dramat był mniej oczywisty.

Jako mała dziewczynka została zabrana swojej babci pod pozorem przeprowadzenia badań przez niemieckich lekarzy.  To miała być rutynowa kontrola, która okazała się ostatnim spotkaniem. Mała, nieświadoma niczego dziewczynka, została uznana za tą, która ma urodę typową dla niemieckiego dziecka, i przeznaczona do adopcji za zachodnią granicą.

Co to takiego Lebensborn

Trafiła do placówki – Lebensborn – gdzie było wiele takich dzieci jak ona. Dostała nową tożsamość. Po niemieckiej stronie przestała być Basieńką, a stała się Bärbel. Nie rozumiała nic, bo w miejscu tym zakazano mówić po polsku, czuła się strasznie samotna, zwłaszcza kiedy widziała, gdy raz po raz ktoś przychodzi po innej dzieci. Tak bardzo też chciała do kogoś należeć. W końcu trafiła do rodziny, gdzie miała wypełnić pustkę po zmarłej córeczce. Zyskała na nowo rodziców – tym razem byli to Marie i Wilhelm Rossmannowie. Jej nowi opiekunowie wiedzieli tylko tyle, że według oficjalnych wersji była dzieckiem osieroconym na Wschodzie przez niemieckich rodziców.

Bärbel nauczyła się, jak to dziecko, szybko funkcjonować w nowej rzeczywistości. Dbano o nią, kochano ją, troszczono się. Czasem – co prawa – przypominała sobie jakieś słowo, którego nikt nie rozumiał, ale zaadaptowała się do nowej, niemieckiej rzeczywistości,  w do której stare wspomnienia rzadko zaglądały.

Przez wojenne lata nie zapomniała jednak o niej babcia, która próbowała ją odszukać przez PCK. I tak nagle pojawił się ktoś, kto na mocy powojennych porozumień, przyjechał po Bärbel, twierdząc, że jest Basią i że musi wrócić do swojego domu, do Polski. Rossmannowie i ukochana przez dziewczynkę babcia, nie mieli możliwości zatrzymania dziecka, które znalazło szczególne miejsce w ich sercu. Basia została wyrwana ze swojego raju, zabrana od ludzi, z którymi spędziła ostatnie pięć lat, i odesłana do Polski. Tu znów czuła się obco – nie rozumiała języka, nie znała krewnych, a sielskie niemieckie miasteczko było w porównaniu z szarą polską rzeczywistością tylko bajecznym wspomnieniem.

Gdzie jest mój dom?

Dla Barbary zaczęły się lata pełne niepewności, biedy, braku zrozumienia. Co prawda miała babcię, ale warunki, w których przyszło jej mieszkać, były bardzo trudne. W końcu znaleziono dla niej miejsce w domu dziecka i chyba jedynie dzięki sile charakteru i przyjaźniom udało się jej przetrwać ten czas, a także wykształcić i znaleźć zatrudnienie. Zwyczajnie stanąć na nogi. Listy wysyłane z Niemiec przez Rossmannów nigdy do niej nie trafiły, bo były ukrywane przez krewnych, o czym dowiedziała się dużo później.

Dopiero w latach 60. udało się Basi odwiedzić ludzi, którzy w jak najlepszych intencjach przyjęli ją pod swój dach. Zawsze zajmowała szczególne miejsce w ich sercach i tak też ją traktowano, zapraszano, wspierano zawodowo i prywatnie.

Z tych trudnych do zrozumienia doświadczeń Bärbel / Basia stała się silną kobietą, która po śmierci męża (poznała go w placówce opiekuńczej) wychowywała swoje dzieci, a także już na emeryturze w pełni zaangażowała się w działalność stowarzyszenia zrzeszającego dzieci, które tak jak ona, zostały wywiezione z Polski jako niemieckie sieroty. Z pewnością są do dziś osoby, które nawet nie są świadome swojego prawdziwego obywatelstwa.

Reportaż „Dziecko szczęścia” to nie tylko faktograficzne odtworzenie wydarzeń, ale i zapis pełen uczuć i emocji, jakie targały Barbarą Paciorkiewicz przez te wszystkie lata. Całość wspomnień została opatrzona materiałami fotograficznymi oraz autentycznymi zdjęciami korespondencji Wilhelma Rossmanna najpierw z niemieckimi władzami, a potem z polskimi organizacjami, gdy próbował dowiedzieć się, co stało się z jego przybraną córką. Był człowiekiem szanującym prawo, ale przede wszystkim na sercu leżało mu dobro dziecka.

Działalność Pani Barbary

Drugą część książki stanowi zapis działań stowarzyszeniowych, konferencji, odczytów, w których autorka wspomnień brała udział. Jest to już z oczywistych powodów treść mniej fascynująca, mająca jedynie charakter dopełnienia i ważna przede wszystkim dla bezpośrednio zaangażowanych we wspólną działalność lub interesujących się, np. ze względu na podobne doświadczenia, tematem przymusowych wywózek.

To, co przede wszystkim może zachwycić w tej książce, to niezłomna postawa autorki, która wciąż mawia o sobie, że mimo całej traumy, była dzieckiem szczęścia. Ode mnie, jako czytelnika, należą się tylko słowa podziwu za hart ducha i umiejętność radzenia sobie z życiem takim, jakie otrzymujemy.


Pozostałe moje recenzje znajdziesz tutaj.

Współpraca z portalem Sztukater.

Rekomendowane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *